Ի՞նչ արած …

Դեպի Թալին

Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, ք. Թալին, գ. Մաստարա

Հայոց ծագումնաբանություն

                                     

Գրաբարի օլիմպիադա

1. Լսէք ահաւասիկ. ել սերմանաւղ սերմանել:  Եւ եղեւ ի սերմանելն, ոմն անկաւ առ ճանապարհաւ, եւ եկն թռչուն եւ եկեր զնա:  Եւ այլն անկաւ յապառաժի՝ ուր ոչ գոյր հող բազում. եւ վաղվաղակի բուսաւ: Քանզի ոչ գոյր հիւթ երկրին,  եւ յորժամ ծագեաց արեւ՝ ջեռաւ, եւ զի ոչ գոյին արմատք՝ ցամաքեցաւ:  Եւ այլն անկաւ ի մէջ փշոց. ելին փուշքն եւ հեղձուցին զնա, եւ պտուղ ոչ ետ:  Եւ այլն անկաւ յերկիր բարւոք. եւ ելեալ աճեցեալ տայր պտուղ, եւ բերէր ընդ միոյ՝ երեսուն, եւ ընդ միոյ՝ վաթսուն, եւ ընդ միոյ՝ հարիւր:

Առաջադրանքներ.

• Ընտրածդ առակից դուրս գրիր բառեր, որոնք գրվում և կարդացվում են տարբեր: Այդ բառերի օգնությամբ փորձիր տալ գրաբար տեքստի ճիշտ կարդալու մի քանի սահմանում:

ահաւասիկ, սերմանաւղ, եղեւ, անկաւ, ճանապարհաւ, զնա, յապառաժիմ, հիւթ, հարիւր, յերկիր:

ւ-ն կարդացվում է վ:

աւ-ն կարդացվում է օ:

զ-ն բաղաձայնից առաջ կարդացվում ըզ:

յ-ն ձայնավորից առաջ կարդացվում է հ:

իւ-ն կարդացվում է յու:

• Փոխադրիր տեքստը աշխարհաբար:

Ահա լսեք. ելավ սերմանողը սերմ ցանելու: Եւ սերմանելու ժամանակ մեկ հատիկ ընկավ ճանապարհի մոտ, եկավ թռչունն ու կերավ: Մեկ ուրիշը ընկավ ապառաժին՝ որտեղ շատ հող չկար. և շուտով բուսեց: Քանզի  երկրի հյութը չկար, և երբ ծագեց արևն՝ տաքացավ, և քանի որ արմատ չկար՝ չորացավ: Եւ մյուսն էլ ընկավ փշերի մեջ. փշերն ելան ու խեղդեցին նրան, և պտուղ չտվեց:  Մյուսն ընկավ բարի հողի վրա, և ելավ, ծլեց, պտուղ տվեց, և բերեց մեկից՝ երեսունը, և մեկից՝ վաթսոն, և մեկից՝ հարյուր:

• Մեկնաբանիր ընտրածդ առակը:

Առակը անդրադառնում է այն մտքին, եթե մեկ անշունչը կամ շնչավորը ընկնի լավ, բարի վայր, ապա նա կծաղկի, կզարգանա, նրանից կմնան հետքեր, իսկ եթե ոչ ապա հակառակը այն կոչնչանա կարծել չէր էլ եղել:

II. Տրված են աղոթքների վերնագրերը և աղոթքներ: Վերնագրերից յուրաքանչյուրը դիր համապատասխան աղոթքից առաջ: 

1. Գոհանամք զքէն, Տէր Աստուած մեր, որ զարթուցեր զմեզ ի հանգստենէ քնոյ շնորհիւ ողորմութեան քո: «Առավոտյան աղոթք»
2. Զգործս ձեռաց մերոց ուղիղ արա ի մեզ, Տէր, եւ զգործս ձեռաց (մտաց) մերոց յաջողեա մեզ, ամէն: «Աղոթք աշխատանքն սկսելուց առաջ»
3. Իմաստութիւն Հօր, Յիսուս, տուր ինձ իմաստութիւն՝ զբարիս խորհել եւ խօսել եւ գործել առաջի քո յամենայն ժամ. ի չար խորհրդոց, բանից եւ ի գործոց փրկեա զիս: «Խնդրանք իմաստության»,
4. Ճաշակեսցուք խաղաղութեամբ զկերակուրս որ պատրաստեալ է մեզ ի Տեառնէ: Օրհնեալ է Տէր ի պարգեւս իւր: Ամէն: «Աղոթք ճաշից առաջ»,

III. Ընտրիր վերևի աղոթքներից մեկը և կատարիր առաջադրանքները.

• Բացատրիր, թե ինչ նշանակություն ունի ընտրածդ աղոթքը, ինչքանով է այն կարևոր, որն է դրա անհրաժեշտությունը:

Գոհանամք զքէն, Տէր Աստուած մեր, որ զարթուցեր զմեզ ի հանգստենէ քնոյ շնորհիւ ողորմութեան քո: «Առավոտյան աղոթք»

Ընտրածս աղոթքը «Առավոտյան աղոթք»ն է, որը հավատ է տալիս մարդուն, իր օրն սկսել լավ ապրելու համար:

• Հատկապես ո՞ր արտահայտությունը կառանձնացնես աղոթքից՝ որպես կարևոր խոսք. հիմնավորիր:

որ զարթուցեր զմեզ ի հանգստենէ քնոյ շնորհիւ ողորմութեան քո

Robin Hood

                                                   

Անդրե Մորուա «Մանուշակներ ամեն չորեքշաբթի»: -Հարցերի պատասխաններ

1. Քո կարծիքով այս պատմությունն իսկապե՞ս սենտիմենտալ է, թե՞ նման է հեքիաթի: Հիմնավորի՛ր կարծքիդ:

 Հիշենք այն, որ պատմությունը ուղղակի պատմություն է, այն կարող է լինել հորինված, կամ էլ ճիշտ հակառակը՝ իրականություն, վերցրված անցյալից: Կարդալուց հետո, տեսնելով բոլոր զգացումքներն, որ ապրում են պատմվածքի հերոսները, այն որպես «ուղղակի պատմություն» ավելի շատ հակված է լինելու սենտիմենտալ: 

  -Աշխարհում միշտ էլ հեքիաթ կլինի այն մարդկանց համար, ովքեր դրան արժանի են:

2. Մի քանի նախադասությամբ բնութագրիր պատմվածքի գլխավոր հերոսուհուն՝ Ջեննի Սորբիեին: Ինչպիսի՞ն էր նա պատմվածքի սկզբում և վերջում:

 Ջենին՝ հետաքրքիր և յուրահատուկ դերասան էր, օժտված դերասանական տաղանդով, կուլտորական, համառ, զգացմունքային նաև զգացմունքներն հարգող, դժվարությունները հաղթահարող: Ըստ պատմվածքի, արտաքինից՝ գեղեցիկ, գրավիչ, շեկ վարսերով, որ սովորաբար արձակում էր հիանալի ուսերին, նշաձև աչքերով, զննող հայացքով, ձայնը` փոքր-ինչ բամբ, հետո թրթռուն և վեհ: 

3. Սիրո ու հավատարմության ի՞նչ օրինակ կարող ես հիշել:

 Բազմաթիվ ֆիլմեր և գրքեր, որոնք ներկայումս հայտնի են հենց «սիրո և հավատարմության» ժանրերի շրջանակներում:

Անդրե Մորուա «Մանուշակներ ամեն չորեքշաբթի»

 Ջեննի Սորբիեն ամբողջ ճաշկերույթի ընթացքում շլացուցիչ էր եղել: Դերասանական տաղանդով պատմված և վիպասանի հանճարով համեմվածանեկդոտներն ու պատմվածքները միահյուսվել էին անսպառ եռանդով: Լեոն Լորանի հյուրերը հմայված, խանդավառված, լիովին տարված, տպավորություն ունեին, թե հիանալի ժամեր էին ապրում ժամանակի սահմաններից էլ դուրս:
-Գրեթե ժամը չորսն է և օրն էլ չորեքշաբթի է: Դե գիտեք, Լեոն, որ սա այն օրն է, երբ մանուշակներ եմ տանում սիրեցյալիս:
-Շատ ափսոս,-ասաց նա իր կցկտուր ձայնով, որ հայտնի էր դարձրել բեմում: Սակայն գիտեմ, թե որչափ հավատարիմ եք, ուստի չեմ պնդի:
 Ջենին գրկախառնվեց կանանց, տղամարդիկ նրան գրկախառնվեցին, և նա գնաց: Դուրս գալուն պես գովեստների տարափ հորդեց:
-Նա իսկապես արտակարգ կին է: Լեոն, քանի՞ տարեկան է:
-Ութսունի մոտ: Երբ երեխա ժամանակ մայրս ինձ տանում էր Կոմեդի Ֆրանսեզի դասական ներկայացումներին, Ջենին արդեն հայտնի Սելիմեն էր: Իսկ ես այլևս երիտասարդ չեմ:
-Հանճարը տարիք չի ճանաչում,-ասաց Կլեռ Մենետրիեն: Խոսքը ի՞նչ մանուշակների պատմության մասին է:

Առցանց անելիքներ 2

1. Փոխի՛ր դերբայական դարձվածի շարադասությունը երկու ձևով:

1.Թեթև ցուրտ զգալով՝ Սարոյանը վրա քաշեց վերարկուն:
Սարոյանը վրա քաշեց վերարկուն՝ զգալով թեթև ցուրտ:

Սարոյանը, թեթև ցուրտ զգալով, վրա քաշեց վերարկուն:2.Ձիերը, անգղերի կռնչոցից վախեցած, խլշեցին ականջները:
Անգղերի կռնչոցից վախեցած՝ ձիերը խլշեցին ականջները:

Ձիերը խլշեցին ականջները՝ անգղերի կռնչոցից վախեցած:3.Մանեն սաստիկ ամաչեց՝ տեսնելով եղբորը:

Մանեն, տեսնելով եղբորը, սաստիկ ամաչեց:

Տեսնելով եղբորը՝ Մանեն սաստիկ ամաչեց:
4.Լուսաշող աչքերը հառած՝ Լիլիթը կանգնել էր Աստծո առաջ:
Լիլիթը կանգնել էր Աստծո առաջ՝ լուսաշող աչքերը հառած:

Լիլիթը, լուսաշող աչքերը հառած, կանգնել էր Աստծո առաջ:

5.Ջուրը, վայրկենապես գոլորշիանալով, ավելի էր բորոբոքում կրակը:
Վայրկենապես գոլորշիանալով՝ ջուրը ավելի էր բորբոքում կրակը:

Ջուրը ավելի էր բորբոքում կրակը՝ վայրկենապես գոլորշիանալով:

2.Փակագծերում նշված բառերից ընտի՛ր ճիշտը և տեղադրի՛ր նախադասությամ մեջ:
1.Երեկոյան (բառաչում, մայում) էին մարգագետիններից տուն եկող կովերն ու հորթերը:
2.Մի կատաղի քամի (ճռնչաց, շառաչեց) այնպիսի սաստկությամբ, որ հնօրյա ծառերն արմատից սկսեցին տատանվել:
3.Գեղջուկի և երկրագործի համար սկսվել էր հողային աշխատանքների (եռուն, եռանդուն) շրջան:
4.Միայն սայլերին լծված (նժույգների, ձիերի) խրխնջյունն էր մերթընդմերթ ընդհատում լռությունը:
5.Քո պատմած դեպքը սովորական (հնարք, հնարանք) է, այլ, ոչ թե իրականություն:


3.Բացատրի՛ր դարձվածքները:

Իրար սրտից ջուր խմել –իրար լավ հասկանալ;
Հազար մաղով անցկացրած –առանց ամոթի
Հիվանդի համար ջուր բերող – դանդաղաշարժ
Գլխին կրակ թափել –ուժեղ բարկանալ ինչ-որ մեկի վրա
Կանաչ-կարմիրը կապել –տղայի ամուսնցնել
Կոպեկի համար մեռած –ագահ, ժլատ մարդ
Ուրիշի բնում ձու ածել –ուրիշ մեկին օգուտ տալ
Ոտքի կոխան դարձնել –ոտքի տակ գցել, անարգել
Փուշը մատից հանել – մխիթարել, դժվար պահին օգնել
Գրքի մի երեսը կարդալ - հարցին մոտենալ մեկ կողմից:

Հանրապետական օլիմպիադայի առաջադրանքներ

1.Գտե’ք սխալը, նշե’ք տեսակը (3 միավոր):

ա. Աշտարակի թեքության մասին մարդիկ հետագայում տարածեցին զանազան հակամետ և թյուր կարծիքներ:
բ. Հիմա միայն Պարրոտը հասկացավ, որ Արարատին՝ որպես հայության անխախտ սյուն, սրբություններից ամենանվիրականն են համարում:
գ. Տուշպա քաղաքի՝ բարձրաբերձ պարիսպներով և ամրակուռ դարպասներով միջնաբերդի ամրացումը կապված է իրեն անվան հետ:

իրեն անվան-իր անվան

Միսաք Մեծարենց

                                                                                                                           Կենսագրություն
                                                                   

                                                                                            Ստեղծագործություններ

Միսաք Մեծարենց: -Ստեղծագործություններ

Վայրկյան

Թույլ շրշյուն մը, հետո բույր մը մշկենի.
և համրագին գիրքը ձեռքես կ'իյնա վար.
երազներու պերճուհին է ու կ'անցնի,
ու կը փոթի ծովակն հոգվույս՝ մեղմավար:
Ու կը փոթի ծովակն հոգվույս՝ մեղմավար,
և ալիք մը թևը բացած կը վազե
գրկել ափունքն իղձիս ոսկի ավազե:
Ո՜վ քաղցրությունը նայվածքին իր ծաղիկ.
ո՜վ պերճությունը գընացքին իր հըպարտ.
ճամփուն վըրա՝ իր քայլերուն հետքը վարդ՝
ուր հեշտորեն կը հածի դեռ իմ մենիկ
Սիրտըս՝ բո՜ց մը՝ մըթնշաղին մեջ անհետ...

Միսաք Մեծարենց: - Կենսագրություն

                               

Նախագիծ 1: Թվաբանական առաջադրանքներ և հանրահաշվական արտահայտություններ

Ուսումնական աշուն — առաջադրանքներ

Առաջադրանք 1-ին

1.Շարունակեցե՛ք ձայնեղ բաղաձայնները բ, գ, դ, զ, ձ, ջ, վ, ղ, ժ

2.Շարունակեցե՛ք շնչեղ խուլ բաղաձայնները փ, թ, պ, կ, տ, ծ, ճ, ց, չ, ֆ, խ, ս, շ, հ, ք

3.Վերականգնեցե’ք տրված բառերի արմատները.
քաղքենի, օրրան, շրջանակ, քննություն, լլկել, բժիշկ, բուծարան:
քաղքենի-քաղաք, օրրան-օրօր, շրջանակ-շրջան, շուրջ, քննություն-քնին, լլկել-լլուկ, բժիշկ-բուժել, բուծարան-բուծ, բուծել:

4.Կազմեցե’ք 1-ական բարդ բառ` տրված արմատները գործածելով և’ առաջին, և’վերջին բաղադրիչ.
գույն, տուն
գույն-երփնագույն, գունագեղ
տուն-առանձնատուն, տնաքանդ

5.Լրացրե’ք բաց թողնված տառերը.
նախճիր, սաղավարտ, փրփրադեզ, գիշերօթիկ, վայրէջք, խռչակ, դողէրոցք, խորդուբորդ, խառնիճաղանջ:

6.Կրկնակ բաղաձայններով երկուական բառ կազմեցե’ք.
նն, ռռ
նն-ննջասենյակ, հետաքննություն
ռռ-կռռալ, դռռալ

Հասարակության քաղաքական համակարգը և քաղաքական կյանքը

       Հասարակություն - ժամանակակից սոցիոլոգիայի հիմնական կատեգորիան է: Դա պատմականորեն զարգացող մարդկանց համատեղ գործունեության, հարաբերականորեն կայուն կապերի ու հարաբերությունների համակարգ է, որն ուղղված է նյութական ու հոգեւոր պահանջմունքների բավարարմանը, գոյության և զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների վերարտադրությանը։ Ուստի միանգամայն արդարացված է հասարակությունը որպես համակարգ դիտելու սկզբունքը:

Սյունիքի մարզ

 Սյունիքի մարզը ցամաքային տարածքի չափերով առաջինն է Հայաստանում և գտնվում է հարավում։ Սահմանակից է Իրանին, արևմուտքից՝ Նախիջևանին, արևելքից ԼՂՀ-ին, իսկ հյուսիսից Վայոց Ձորին: Նախկինում Սյունիք (Սիսական) անունով կոչվել է Մեծ Հայքի իններորդ նահանգը: Ներկայիս Սյունիքի մարզը զբաղեցնում է պատմական Սյունիքի միայն մեկ հատվածը:
Նախկինում Սյունիքի տրանսպորտային-աշխարհագրական դիրքը խիստ անբարենպաստ էր: Այժմ Արաքս գետի նոր կամրջի կառուցումով Սյունիքը խիստ կարևոր տարանցիկ նշանակություն է ձեռք բերում: Նրա միջոցով Պարսից ծոցը և Իրանը կապվում են Հայաստանին, Վրաստանին ու Սև ծովին:

     Բնական պայմանները և ռեսուրսները
Սյունիքը Հայաստանի Հանրապետության ամենալեռնոտ մարզն է: Նրա ամենաբարձր (Կապուտջուղ գագաթը` 3906մ) և ամենացածր (Մեղրու կիրճում` 375մ) կետերի բարձրությունների տարբերությունը մոտ 3500մ է, ավելի շատ, քան ՀՀ որևէ այլ մարզում:
Գետերից նշանավոր են Որոտանը, Ողջին, Մեղրիգետը: Որոտանը Զանգեզուրի ամենամեծ գետն է: Հայտնի է Որոտանի վիթխարի կիրճը, որի խորությունը հասնում է մինչև 800մ-ի: Այստեղ գետն անցնում է բնության կերտած «Սատանի կամրջի» տակով: Որոտանի Շաքի վտակի վրա գոյացել է համանուն գեղատեսիլ ջրվեժը:
Հայտնի են Տաթևի, Քաջարանի, Գորիսի, Որոտանի (Ուռուտի) և բազմաթիվ այլ հանքային աղբյուրները:

Հայկական մշակույթը: Ուշ միջնադարում և նոր Ժամանակների սկզբին

Մշակույթը որպես ինքնապահպանման միջոց, և դրա հիմնական կենտրոններըՄշակույթի առաջացման, զարգացման ու պահպանման միակ պայմանը հասարակությունն է: Մշակութային գործունեությունը պայմանավորված է մարդու և հասարակության առաջացմաբ ու գոյությամբ: Մարդը մարդ է դառնում այնքանով, որքանով զբաղվում է մշակութային գործունեությամբ: Քանի որ, մարդը իր  ողջ էությամբ ու գոյությամբ, ազդակներով ու իմաստով կոչված է ստեղծել մշակութը: Բացի այդ, մշակույթը բնորոշող գծերից է արժեքային յուրահատկությունը: Սա մշակույթին հաղորդում է իմաստ, նշանակություն, որոշակի իդեալ: Յուրաքանչյուր հասարակություն, մշակույթ ստեղծում ու պահպանում է արժեքների որոշակի համակարգ, իր մեջ ներառելով ավանդականը:
ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

Ամենավաղ ճարտարապետական շինությունը, որ հայտնաբերել է Հայաստանում, Էրեբունի ամրոցն է (Ուրարտուի ճարտարապետությունը): Ամրոցի հարավ-արևմտյան մասի գլխավոր շենքը «Խալդ» աստծո տաճարն է: Արտաշեսյանների գահակալության շրջանում զարգանում է քաղաքաշինությունը և Հելլենիստական մշակույթը: Այդ ժամանակներում ամենահայտնի հեթանոսական տաճարը Երիզա ավանում գտնվող Անահիտ աստվածուհու տաճարն է: 301թ. սկսած, երբ քրիստոնեությունը ընդունվեց որպես պետական կրոն, ողջ հելլենիստական մշակույթը կործանվեց: Քանդվեցին բոլոր հեթանոսական տաճարները, բացառությամբ Գառնիի հեթանոսական տաճարի: Հեթանոսական տաճարներին փոխարինելու եկան հայկական քրիստոնեական եկեղեցիները, որոնցից առավել տպավորիչ է Էջմիածնի մայր տաճարը:  

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայ գրականությունն աշխարհի ամենահին գրականություններից է: Հայ գրականության սկզբնավորումն առնչվում է ազգային գրերի գյուտի հետ, որից հետո զարգանում է պատմագրությունը (Մովսես Խորենացի, Ագաթանգեղոս, Փավստոս Բյուզանդ, Ղազար Փարպեցի, Եղիշե, Կորյուն): Միջնադարում շարունակում է զարգանալ պատմագրական արձակը, իսկ Նաղաշ Հովնաթանի, Պաղտասար Դպիրի և Սայաթ-Նովայի վաստակով վերջնականապես կատարելագործվում է սիրերգությունը: Ուշ միջնադարում առանձնապես աշխուժանում են գեղարվեստական արձակի մանրապատում տեսակները՝ առակը, զրույցը, ասույթը (Մխիթար Գոշ, Վարդան Այգեկցի):
Լուսավորության շրջանում արմատապես վերափոխվում է գրականության լեզուն: Դասական գրաբարը ավելի ու ավելի հաճախ է սկսում գործածվել իր պարզեցված տարբերակով: Գրական լեզու է դառնում ժողովրդի խոսակցական աշխարհաբարը: Հայ նոր գրականության սկզբնավորումը կապվում է 17-րդ դարի վերջերի և 18-րդ դարի սկզբների հետ, երբ նախորդ երկու դարերի ընթացքում գրեթե մոռացված մեր հին մշակույթը սկսում է վերածնունդ ապրել: Հայ լուսավորիչներն ազգային առաջադիմության հեռանկարը կապում էին միջնադարի սխոլաստիկ մտածողությունից ազատվելու և եվրոպական լուսավորության ուղին բռնելու հետ: Այս գաղափարների տարածմանն իրենց գրական վաստակով մեծապես նպաստեցին 19-րդ դ. առաջին կեսի գրող-գործիչներ Հարություն Ալամդարյանը, Մեսրոպ Թաղիադյանը, Ղևոնդ Ալիշանը և ուրիշներ: Ժամանակի ամենամեծ լուսավորիչը Խաչատուր Աբովյանն էր, վերջինս էլ հիմք դրեց հայ նոր գրականությանը:
ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅՈՒՆ
Հայկական երաժշտությունը հազարամյակների պատմություն ունի։ Այն առաջացել է հայերեն լեզվի ձևավորման հետ մեկտեղ։ Ք.ա. 3-րդ դարում ձևավորվեցին հայկական երաժշտության սկզբնական ճյուղերը՝ գյուղացիական, հեթանոսական և գուսանների ժողովրդական արվեստը: Գուսանները՝ հայ ժողովրդական երգիչներն են։ Նախաքրիստոնեական Հայաստանում հելլենիզմի դարաշրջանում գուսաններն ի սկզբանե ծառայում էին Գիսանե աստվածուհուն նվիրված տաճարում:
301 թվականից հետո հայկական եկեղեցին հետապնդում էր գուսաններին, առաջ է գալիս նաև նոր ճյուղ՝ քրիստոնեական եկեղեցու երաժշտությունը՝ շարականները, որոնք հոգևոր երգերն են։ Ամենաշատը պահպանվել են 5-15-րդ դ. շարականներից։ Հին հայկական հոգևոր երաժշտությունը կազմված է 4 հիմնական ժանրից՝ կցուրդ, կացուրդ, կանոն և տաղ։ Տաղերը շարականների պես երաժշտական և բանաստեղծական արվեստի սինթեզ են։ Տարբերակվում են հոգևոր և աշխարհիկ տաղեր։ Տաղը, որպես երաժշտական ժանր, գլխավորապես զարգացել է 10-րդ դարում՝ հիմնականում Գրիգոր Նարեկացու շնորհիվ։ ետագայում հայկական երաժշտության զարգացման գործում մեծ ներդրում ունեցան Սայաթ-Նովան, Կոմիտասը և այլք:
ԹԱՏՐՈՆ
Հայկական թատրոնն առաջացել է Ք.ա. 1-ին հազարամյակում՝ ստրկատիրական համայնական կարգերի ժամանակ Գիսանե և Անահիտ աստվածուհիներին նվիրված ծիսակատարություններից։ Հայկական պրոֆեսիոնալ թատրոնն առաջացել է հելլենիստական դարաշրջանի հայկական միապետություններում ողբերգությունից և ժողովրդական կատակերգությունից։
Հույն պատմաբան Պլուտարքոսի վկայությամբ Ք.ա. 69 թ․ Տիգրան Մեծը պատմական Հայաստանի հարավային մայրաքաղաք Տիգրանակերտում Ասորիքի հելլենիստական ամֆիթատրոնների նման մի շինություն է կառուցել: Իսկ Արտավազդ 2-րդը Հայաստանի հյուսիսային մայրաքաղաք Արտաշատում ստեղծել է հելլենիստական ոճի թատրոն։ Քրիստոնեությունն որպես պետական կրոն ընդունելուց հետո, ինչպես նաև ավատատիրական կարգերի ամրապնդվելուց հետո նկատվեց եկեղեցու հակազդեցությունը թատերական արվեստին, բայց թատրոնն իր դերը չկորցրեց նաև միջնադարում: Հետագայում հայկական թատերական արվեստը զարգացում ապրեց և՛ Արևելյան Հայսատանում, և՛ Արևմտյան Հայաստանում: